dinsdag 2 februari 2010
Brrrr
Maar even een goed moment om terug te kijken op het hele verblijf in Indonesië.
Zou er van alles over kunnen schrijven, bijvoorbeeld dat deze stage een gouden kans was om ervaring op te doen en die iedereen met beide handen aan zou moeten pakken. Ook dat alles een fantastische ervaring was en echt bijdraagt aan de ontwikkeling als persoon.
Maar dat doe ik niet omdat het naar mijn mening niet klopt. Daarom mijn eigen kijk op het afgelopen half jaar.
Vorig jaar rond deze tijd was ik al begonnen met het zoeken van een buitenlandse stage. Langs beurzen geweest, bij bedrijven op bezoek en naar diverse internationale bedrijven e-mails verstuurd.
Toen kwam er ineens een email voor een stage plek in Indonesië, en een minuut later belde ik de contactpersoon om te vragen of de plek nog vrij was. Twee dagen later was alles akkoord en mocht ik een ticket gaan regelen.
Enige wat ik op moment van vertrek wist, was dat ik naar Indonesië ging. Voor de rest heb ik mij niet verdiept in cultuurverschillen en leefverschillen.
Op dat moment was ik me ook niet bewust van alle verschillen, maar nu achteraf zou ik me er ook niet in gaan verdiepen mocht ik een volgende keer op avontuur gaan.
Sta zelf altijd open voor de mening en cultuur van andere mensen, in het begin voorzichtig om niemand met voor het hoofd te stoten met de soms directe manier van communiceren en omgang van Nederland.
En dit werkte prima. Tijdens mijn verblijf weinig problemen gehad qua leef en cultuurverschil, mede omdat er erg veel herkenbaars was in Indonesië.
De bouwvakkers die bij het huis aan het werk waren, waar ik onderdak had, maakten continu grappen over vrouwen en vroegen aan het eind van de middag of er bier was.
De vrouwen kochten cosmetische rotzooi om hun gezicht wit te maken in plaats van bruin.
Op de school waren leraren die een morele verplichting hadden om goed les te geven en leraren die er met de pet naar gooiden.
Leerlingen die gebruik maakten van een onduidelijk rooster om er tussen uit te knijpen.
Veel jongeren die al hun spaargeld uitgeven aan vervoer en daar vooral aan motors.
Iedereen die zijn eigen negatieve mening heeft ten opzichte van de overheid.
En ga zo maar door.
Echter was ik wel verbaasd over een heel simpel iets. De vrolijkheid en opgewektheid van de mensen. Als voorbeeld: “Op één van de dagen in het begin van de middag kwam ik langs een rijstveld, waar een groep mensen de hele dag al rijst stonden te plukken. Geen bescherming tegen de zon, behalve een shirt op hun hoofd, zwaar werk omdat ze bijna tot hun knieën in het water en in de modder stonden en de hele dag voorovergebogen aan het werk.
En dan loop je langs. Zonder uitzondering allemaal begroetende en zwaaiende mensen met een hele grote lach op hun gezicht gevolgd door gelach zodra iemand wat onzin uitkraamt.
Kun je dat voorstellen in Nederland? Ik niet, en prachtig om het mee te maken.
De mensen hebben praktisch niks maar zijn intens tevreden met wat ze hebben en gelukkig.
Het buitenland verblijf heb ik als fantastisch ervaren. Ik was er al een tijd naar opzoek en voor mij een hele dikke kans om in het buitenland te verblijven en daarom zelf met beide handen vast gepakt.
Maar niet voor iedereen geschikt een buitenlands verblijf.
Zoals mijn 69-jarige begeleider zei die ook op bezoek was in Indonesië: “Het is een afwijking in de genen die je naar het buitenland toe trekt.”
Jos
woensdag 20 januari 2010
Sulaziekki (bericht door Niek)
Onze, en met onze bedoel ik: Arno, Marije, Johan en ik(Niek), vakantie begon in Bali. Natuurlijk hebben we voordat we op Bali aankwamen een redelijk lange vlucht gehad( deze was prima en we hebben ons eveneens zeer vermaakt).
Op Bali werden wij onthaald door veel geintresseerde taxichauffeurs en een even luidruchige en enthousiaste tropische regenbui.
Nadat onze keuze viel op een prachtige getunede Kijang begon het afdingen. De taxichauffeur bracht ons naar het hotel die qua uiterlijk bijzonder aangenaam leek maar eenmaal binnen wat tegenviel. Qua sanitair was het niet hoogstaand.
Tijdens de reis was Marije helaas wat ziek geworden en heeft de eerste dag niet echt kunnen genieten van de vele geuren en kleuren die Bali te bieden heeft.
Even kort; in Bali hebben we een vulkaan, een apen paradijs en meerdere tempels bezocht. Ook hebben we de kunstmarkt in Ubud gezien. Tijdens de reistijd konden we genieten van de natuur vooral de rijstvelden geven een mooi uitzicht( deze dag was het al wel mooi weer +/- 30 graden).
Bali uit d.m.v een binnenlandse vlucht en op weg naar Makassar.
Op het vliegveld van Makassar zal de hereniging plaatsvinden met Jos, onze gids en de chauffeur gedurende onze 3 week durende reis.
Eenmaal aangekomen op het vliegveld was het niet moeilijk om Jos te treffen. Met 2 a 3 koppen groter en de o zo bekende lach was hij snel in beeld.
Na het handen schudden de tranen van de broers Johan en Jos konden we eindelijk vetrekken met het busje. Op weg naar Bira (overigens hebben we eerst nog wat gegeten en gepind, door het vele briefgeld voelde ik me in iedergeval als snel rijk.)
Na een rit van 7 uur kwamen we eindelijk aan in Bira, wij allen waren het er over eens dat Sulawesi qua natuur en schoonheid nog meer te bieden heeft dan Bali.
In Bira hebben we in twee verschillende hotels overnacht. Beide hotels waren schoon en voor het landelijk doen luxe. De eerste twee dagen waren al direct vrij bijzonder. Bira is gelegen aan de kust en deze kust wordt vormgegeven door witte stranden en helder blauw water. Na de eerste nacht had onze gids Yoseph een boot geregeld en gingen we al varend op pad om een stuk koraal al snorkelend te bezichtigen. De kapitein van de boot ging zelf ook het water in, ving een flink aantal vissen met zijn harpoen en deze hebben we heerlijk opgegeten in een huis op een wit strand. Al met al een mooie ervaring.
De volgende dag een nieuw hotel. Hotel lag deze keer aan een wit strand met palmbomen waar nauwelijk toeristen en lokale bevolking te vinden waren. De eerste dag een rustig dagje, gevolgd met een kampvuur en heerlijke verse vis van het hotel.
Laatste dag met z'n allen een bootmakerij bezocht en nog even van de rust genoten op het strand.
Toen op weg naar Sengkang. Overigens zijn alle verhaaltjes kort en samengevat weergegeven omdat het eigenlijk allemaal te veel is om samen te vatten. Zo hebben we in Bira ook nog een groep wilde apen gezien die al slingerend de bus voorbij gingen.
Aangekomen in Sengkang. Inmiddels moet ik opschieten met het schrijven van deze blog omdat we zo vertrekken. Sengang; drijvend eiland gezien, rondgereden in de stad en Niek en marije ziek op bed met langdurig verblijf op het toilet. Na Sengkang busrit van 6 uur naar Toraja.
In Toraja zitten we momenteel nog steeds. Dit is tevens ook de verblijfplaats van Jos (Makale 15 min. van Toraja, de chauffeur(Amping) en de gids(Yoseph). Toch nog even wat info over Yoseph en Amping omdat het beiden zulke bijzonder vriendelijke personen zijn. Yoseph is een gids die behoorlijk goed overweg kan met de Engelse taal en zeer veel weet over alle plaatsen die wij bezocht hebben en etc. Amping kan vrijwel geen engels maar is non-verbaal erg grappig, hij heeft veel weg van de beertjes genaamd Ewoks uit Star Wars. Amping drinkt zijn koffie ala chauffeur en dat is d.m.v. de koffie op het schoteltje gieten en dan lekker opslurpen. overigens gaan zijn eetgewoontes altijd gepaard met slurpen en dergelijke geluiden.
Terug naar de avonturen die ik inmiddels nog sneller zal benoemen; bijzondere ceremonie meegemaakt, inmiddels iets te veel rijst en chilli etc gegeten en gezien, hele trip gemaakt ter uitleg van de cultuur die op 1 staat in Toraja, traditionele dorpen, huizen en bewoners bezocht (zeer bijzonder), heerlijke massage gehad ala Toraja stijl (niet in de sfeer van Bananastreet),
en toen om niet te vergeten het ziekenhuis bezoek van ons. Even wat meer over het ziekenhuis bezoek. Niek is 20.00 uur met complete uitdroging naar het ziekenhuis gebracht, hier aan het infuus gezet en ingespoten met wat goedjes. rond 3.30 uur in de nacht hoorde Niek in eens 'he moat' eerst denkend dat hij droomde was het toch werkelijkheid want inmiddels werd ook Arno op een OK tafel binnengebracht. Zelfde redenen zelfde verzorging.
Jos,Johan en Marije waren overigens ook ziekjes maar niet in dergelijke toestand.
wat overigens nog niet benoemd is in dit verhaaltje is dat de blanke mens hier in Toraja en eigenlijk vrijwel geheel Sulawesi als speciaal wordt gezien. het blonde haar in combinatie met de blauwe ogen en de witte huid wordt hier vaak verwelkomt als een ware BN'er. (dit went nooit)
Hierdoor vaak feestelijk onthaald en zo ook in het ziekenhuis, hierdoor aan zusters aan het bed geen gebrek en de verzorging was ondanks de staat van het ziekenhuis optimaal. Na voor Niek 13 hele en Arno 7 hele uren konden we weer redelijk hersteld terug naar het hotel. Wel zijn we nog aan de antibiotica en verscheidene andere pilletjes.
Tja.... dit was het in het kort wel, in ieder geval de belangrijkste puntjes. wie weet verschijnt er nog een blog en komen we ook nog eens levend thuis, zoals onze gids altijd zegt "vakantie toch''.
Niek
(Grammaticaal niet in orde)
zondag 10 januari 2010
Visum en een tripje
Een goed begin is het halve werk. En met die wijze uitspraak in het achterhoofd had ik al een voorgevoel over het verlengen van ons visum.
Na het eerste avontuur in Nederland voor het aanvragen van een visum, zijn er inmiddels diverse dagen besteedt aan het heen en weer reizen naar het immigratie kantoor en aldaar het wachten op het visum.
De eerste 2 verlengingen van een maand, bestonden uit een heuse stempel in het paspoort. Voor de 3e verlenging vroegen ze 2 stempels. Klein verschil tussen deze 2 stempels was een reistijd van 6 uur, overnachting in een hotel en vervolgens de 6 uur weer terug reizen.
Allemaal een heel groot feest dus en daarom is er besloten om iets eerder naar huis te komen. Om te voorkomen dat het visum niet nogmaals verlengd hoef te worden.
In plaats van 5 februari, kom ik terug op 26 januari.
Inmiddels zelf weer in Makassar aangekomen want er komt morgen nogmaals bezoek langs! 3 vrienden en mijn broer zijn op dit moment nog op Bali en die halen we morgen van het vliegveld om vervolgens is even een paar dagen rond te gaan kijken.
De laatste dagen worden doorgebracht in Toraja, waar ik zelf nog afscheid moet nemen van de school en inmiddels een aantal vrienden.
Gaat weer even druk worden dus verwacht dat het volgende blogje in NL getikt wordt. Zoals beloofd zal ik er ook alle foto's bijzetten van de afgelopen vakantie en het aanstaande tripje met de vrienden.
Verder even weinig nieuws hier. Stage is zo goed als afgerond, afgezien nog van de verslagen en beoordeling, maar dat wordt in NL afgerond.
Jos
woensdag 6 januari 2010
Vakantie blogje
Inmiddels alweer bijna 3 weken geleden zat ik in een hotel in Makassar en was ik druk bezig met de hele dag op de wc zitten afgewisseld met in bed liggen. Scheelde dat er een aantal dagen gewacht moesten worden omdat de meiden op vrijdag pas landden en we waren op een woensdag aangekomen in Makassar.
Op de heenrit naar Makassar hebben we een tussenstop gemaakt in ParePare om wat papieren aan te vragen voor ons visum. Deze papieren waren nodig voor het verkrijgen van het visum in Makassar.
In ParePare waren alle papieren geregeld, maar alleen nog even een handtekening van de directeur. Jammer genoeg was het 12 uur en tegen die tijd gaat de directeur uit eten in de stad.
Wij dus maar een tentje opgezocht waar we een visje hadden gegeten en ditzelfde visje heeft me een heel prettig verblijf op de wc bezorgd in het hotel van Makassar.
Directeur van het immigratie kantoor in ParePare keerde anderhalf uur later weer terug van zijn lunch en nadat we weer verder op pad konden naar Makassar waren we nog een uur wachten verder. Heerlijke mensen daar.
Uiteindelijk is het gelukt met het visum maar heeft ons wel veel tijd en geld gekost.
Vrijdagavond laat kwamen de meiden aan op het vliegveld van Makassar. Ze hadden een paar probleempjes gehad met de vlucht door een overboeking en wijziging van het schema, maar uiteindelijk kon ik dan toch weer mijn Marloes vast houden. Ondersteunt door een paar fijne buikkrampen van het visje.
Volgende dag weer vertrokken naar Toraja en na een rit van 8 uur aangekomen bij het hotel. De eerste dagen hebben we met zijn twee een motor gehuurd en op ons gemak is even rond gekeken in Toraja. Traditionele en mooie plekken bezocht en nog een feestje gehad van een lerares op school.
De kerst hebben we doorgebracht in de bergen bij een familie thuis. Ze hadden ons uitgenodigd om de kerst samen te vieren met hun familie en we konden er ook blijven slapen.
En het was een unieke kerst. Erg hartelijke en leuke mensen, een mooi houten huis en een prachtig uitzicht met op de achtergrond een paar mooie bergen. Tegen de middag waren we er aangekomen op ons inmiddels vertrouwde motor en na wat kennismakingen werd erover geschakeld op drank. De vrouwen zaten boven te praten, Marloes dus ook, en ik zat beneden met mannelijke zijde van de familie schunnige verhalen aan te horen onder het genot van een flinke voorraad palmwijn.
Inmiddels in het donker werd het eten opgediend op de vloer en werden Marloes en ik in het middelpunt neer gezet om te gaan eten. Houding al la zitmaker, een bananenblad om eten in te scheppen en je rechterhand als vork/lepel/mes. Eten smaakte goed en een kamer vol met op de grond zittende mensen van jong tot oud zorgde voor een mooie sfeer.
Toen het slapen. Wat een malloten.
Ze hadden een bed voor ons klaar gemaakt in de grote woonkamer. En bijna de hele familie die bestond uit verschillende generaties, bleef slapen. Midden in de nacht en alle lampen aan, tv aan, kinderen die ’s nachts wakker werden en even op bezoek gingen bij een ander familielid om vervolgens daar weer verder te slapen en om 5 uur ’s ochtends ging de wekker weer. Weinig slaap gehad maar een mooie ervaring rijker. Kerst duurt hier trouwens maar één dag.
Na de kerst nog een dagje wezen raften en daarna zijn we vertrokken naar zuid Sulawesi onder begeleiding van onze gids Yoseph en chauffeur Malik.
Eerste dag hebben we doorgebracht in Sengkang waar we tegen 2 uur in de middag aankwamen. Even hotel opgezocht en daarna een boottripje gemaakt naar een drijvend dorp toe, ongeveer gelijk aan een eerder blogje over een boottocht maar nu stond het water hoger waardoor we verder op het meer konden komen en een aantal drijvende huizen konden bereiken.
De volgende dag zijn we verder gereisd naar Bira voor wat zon, zee en strand. Door de ligging van Bira vlak aan de kust is het praktisch het hele jaar door droog en zonnig. Ideaal voor een paar dagen rustig aan doen dus.
Eenmaal geïnstalleerd in een bungalow zijn we de resterende uurtjes van de dag is even rond wezen kijken en op het eerste gezicht was het een leuk plaatsje maar niet heel bijzonder.
2e dag kwam er al snel verandering in, want we gingen op pad met een boot van een lokale visser. De visser had zijn zoon mee en we gingen een plek opzoeken om te snorkelen.
Eenmaal aangekomen op de plek hebben we de snorkel spulletjes opgedaan en zijn we het water ingedoken. En onvoorstelbaar hoe helder het water is, zicht van 35 tot 50 meter en een groot aantal vissen in allerlei verschillende kleuren en maten. Koraal was meestal ook in goede staat en prachtig om te zien.
Tijdje rondgedobberd en gewend aan al het moois pakte de visser zijn harpoen geweer en ging samen met zijn zoontje op jacht naar wat vis. Erg gaaf om te zien hoe hij onder water op een vis afging, aanlegde met zijn harpoen en een aantal vissen te pakken kreeg. Zijn zoon dobberde vrolijk achter hem aan om alle geschoten vissen in een net te doen.
Zelf ook nog een poging gedaan om een aantal vissen te schieten met de harpoen maar dat viel me niet mee. Op het laatst zaten we op 5 meter diepte en moest je geheel stil liggen en wachten op moment dat de vis zich omdraait.
Na het vangen van de vissen zijn we naar een strand gegaan met palmbomen en een paar huizen. De visser klom voor ons een palmboom in om een paar kokosnoten naar beneden te gooien en in een huis waren ze onze vis aan het voorbereiden voor de barbecue. Met de kokosnoten als drankje voor het wachten, een wit strand, blauwe zee en heerlijke zon was het weer een zwaar leven voor ons studenten.
Uiteindelijk heerlijk gegeten en de rest van de dag genoten van al het moois.
Oud en nieuw hebben we ook doorgebracht in Bira en in hetzelfde hotel waar we verbleven. Was de bedoeling om nog verder op zoek te gaan naar feestjes maar het feestje bij het hotel liep ietsie uit de hand.
Voorafgaand aan oud en nieuw werden er al grappen gemaakt door onze gids en chauffeur over de hoeveelheid bier die zij en wij zouden drinken met oud en nieuw.
Tijdens oudejaarsavond kwamen we om 8 uur in de grote zaal van het bungalow complex, waar we waren uitgenodigd voor een etentje en een feestje.
Eten was goed en zodra er eenmaal een bodem lag, begon het feest met de drank. Grote 620 ml bierflessen kwamen op tafel en een uur later begon ik aan mijn derde en de chauffeur aan zijn vierde fles. Tempo zat er goed in.
Toen begon de karaoke, gids wou niet zingen want dat deed hij nooit. Uur later stond de gids te zingen na nog een extra fles bier. De chauffeur begon te dansen en al snel begonnen de andere gasten en begeleiders mee te doen. Marloes en ik werden er uiteindelijk ook ingetrokken dus maar vrolijk mee gedaan. Bier ging nog altijd gestaag door.
Toen was het elf uur en we konden al enige tekens van dronkenheid zien bij onze 2 vrienden. Kwart voor 12 en chauffeur Malik lag buiten op de stenen trap te slapen. 10 voor 12, onze gids Yoseph zegt dat hij naar de wc gaat in plaats daarvan gaat hij naar zijn kamer om zijn roes uit te slapen.
Marloes en ik bleven over en uiteindelijk oud en nieuw in gegaan met allemaal feestende vreemden, was echter wel erg gezellig en later nog richting het strand gelopen welke tjokvol stond met mensen.
Feestje was top en mooie herinneringen aan onze gids en chauffeur.
Chauffeur die de volgende dag een nieuw naam kreeg: “Tanga” Indonesisch voor trap.
Rest van de tijd rustig aan gedaan, gesnorkeld en nog een paar werkplaatsen bezocht waar ze boten bouwen. 3 januari weer naar Makassar en nog even rond gekeken daar.
4 januari Marloes weer op het vliegtuig gezet na een mooie vakantie samen en zelf inmiddels weer aangekomen in Toraja.
Foto’s komen er nog aan maar dat kan nog even duren omdat de meesten met Marloes haar camera zijn gemaakt. Eventjes geduld daarvoor nog, maar zal ze zeker even online zetten. En het wachten waard!
Jos
maandag 14 december 2009
Beste wensen alvast vanuit Toraja
Morgen eerst weer op pad voor het visum. Visum heeft dus nog een staartje gekregen want we moeten elke maand terug om te verlengen. Normaal gesproken moeten we naar ParePare, 4 uur heen 4 uur terug, maar deze maand naar Makassar, minstens 8 uur rijden..
Komt wel mooi uit voor onze meiden want die landen aankomende vrijdag in Makassar dus die pikken we maar gelijk op. Hebben ze geluk want anders moesten ze liften om bij ons te komen.
Hier dus de kerst vieren en is kijken wat ze voor moois van plan zijn met oud en nieuw. Aantal dagen van de vakantie een gids gehuurd om is even buiten Toraja rond te gaan kijken dus komt helemaal goed hier.
In ieder geval voorlopig even geen berichten meer, misschien tussendoor nog ergens tijd en internet, maar denk dat pas volgend jaar het volgende blogje verschijnt.
Vanuit Toraja alvast iedereen een mooie kerst toegewenst en knal niet van alles kapot met oud en nieuw.
Jos
woensdag 9 december 2009
Foto-blogje (klikken voor grote foto's)
Daarna in een auto gestapt, samen met onze dominee, engels leraar en 3 gidsen.
Eenmaal bij de rivier konden de westerlingen even uitrusten terwijl de indo's de boot klaar maakten: Bootje was opgeblazen en we konden de rivier op. Water stond vrij laag die dag dus we zouden niet al teveel problemen krijgen volgens de gids.
10 minuten later en 5 van de 6 mensen die op de boot zaten, lagen in het water.
Na een stop voor de lunch even een stukje wezen zwemmen in de rivier.
En het valt niet mee om tegen de stroming in weer terug te zwemmen:
Tijdens de boottocht veel publiek langs de kant van de rivier. Echt fatsoenlijk publiek was het niet want ze hadden alleen maar aandacht voor de zon:
Nog een stopje en even bovenop een rots gekeken:
En er maar weer vanaf:Als laatste een foto van onze dominee A'to en engels leraar Paulus. Onze Paulus belt elke ochtend met zijn vrouw, die in een andere stad woont en werkt. Ik vroeg aan hem of hij had verteld dat hij vandaag ging raften. Nee dat had hij niet verteld. Ze wou namelijk dat hij die dag naar de kerk ging. Hij had haar maar beloofd dat hij daar heen ging.
Scheelt weer dat we onze eigen dominee mee hadden om alles een beetje te compenseren.
De dominee die zich verslapen had voor de ochtenddienst omdat hij tot 2 uur 's nachts had zitten pokeren op internet. Mooi stelletje bij elkaar zo.
Jos
zaterdag 5 december 2009
dinsdag 1 december 2009
Stiertje pesten
En we hadden een leuk gezelschap. Een zoon van de directeur, en nog een man die we ontmoet hadden in zijn eigen internetshop. Waar hij momenteel geld mee verdiende omdat hij nog geen werk als dominee kon vinden.
De eerste keer dat we hem zagen zat hij rustig achter zijn computer een potje te pokeren op internet met een sigaretje erbij.
Kon die niet altijd doen want hij had financieel niet altijd geluk ondanks zijn goede ervaringen met de Heer.
Om de kosten te drukken heeft hij op de computers van de internetshop een illegale versie van Windows. Hij had echter wel enige bezorgdheid over de huidige controles in Indonesië.
Gelukkig had hij van iemand gehoord dat de controleurs een miljoen Rupiah aannamen als smeergeld in plaats van de 20 miljoen Rupiah die ze anders aan Windows moesten betalen. Dus zo veel zorgen maakte hij zich ook weer niet.
Pokeren voor geld, roken, smeergeld en illegale software. Mooi figuur die dominee.
We kwamen nog zo’n figuur tegen. Afgelopen week weer is uit eten gegaan en een bevriende leraar wist nog een leuk tentje van een vriend.
In het restaurant vertelde de leraar dat zijn vriend een moderne moslim was. Vroeg me al af wat dat precies inhield maar dit werd al snel duidelijk.
Onder het eten begonnen de moslims namelijk weer liederen te schreeuwen vanaf de minaretten in het dorp en vroeg aan de vriend van onze leraar of hij niet moest bidden want hij was nog vrolijk, al rokend, aan het rond lopen.
"Nee, ik ben een moderne moslim. Liever een biertje."
De begrafenis was weer eens wat anders. Er was in een maand tijd een compleet dorp gebouwd voor ongeveer 1000 mensen. Vrijdag was één van de eerste dagen en de dag van de stierengevechten.
Stiertje de arena in:
Stiertjes achter elkaar aan:
En de verliezer in volle vaart terug naar de veiligheid:
Nog een filmpje op de Youtube: Klikkerdeklik
De 1e dag van de begrafenis bestond alleen maar uit het spelen met de stiertjes. Als het goed is worden alle 100 stieren in de komende dagen met een vloeiende beweging van een kapmes geofferd voor de 2 overledenen. Deze twee waren al 5 maand aan het wachten op de begrafenis.
Deze overledenen waren, volgens Toraja geloof, niet dood maar “ziek”. Zieke mensen moeten verzorgd worden, voordat ze begraven worden dus kregen ze tot aan de dag van de begrafenis elke keer wat te eten en te drinken.
Jos
woensdag 25 november 2009
Goede voornemens voor schone handen
Inmiddels maar een klein generatortje gekocht om onze laptops op te laden, zodra we weer is een paar uur zonder stroom zitten..
Rare is dat dit stroomprobleem blijkbaar al een aantal jaren aan de gang is en zou toch een aandachtspunt voor de overheid moeten zijn om zo snel mogelijk te herstellen.
Hoorde echter het volgende verhaal over een stel Canadezen:
Aantal jaar terug was er een samenwerking tussen Toraja en een bedrijf in Canada welke waterkrachtcentrales bouwen.
Diverse jaren onderzoek van de Canadezen in Toraja naar de visstand, mogelijkheden, capaciteit etc.
Project was ver op weg en er werd een centrale gebouwd.
Canadezen komen terug om te kijken naar de werkzaamheden en merken dat het hele project is overgenomen door familieleden van de gouverneur.
Canadezen kwaad en naar huis toe.
Mensen die de leiding over hadden genomen, hebben geen ervaring en project kan daardoor niet worden afgerond.
Aan het eind van de rit nog steeds net zo regelmatig stroomuitval..
Zo en dat waren even wat frustraties over het wegvallen van de stroom, nu maar verder met het echte onderwerp van dit blogje.
Afgelopen weekend zijn we weer op pad gegaan. Zaterdag eerst op zoek gegaan naar motors en een keer een iets betrouwbaarder geval dan een Vespa, (Ja wordt nog wel is verstandig..) om zwarte handen te voorkomen.
Geen goede motor gevonden en daarom maar onze blauwe hard-top aangeslingerd en op pad gegaan.
En bestemming was wederom Palopo. Al een keer eerder een blogje geplaatst over een tripje daarnaar toe maar deze keer was het aankomen in Palopo een grotere uitdaging dan de vorige keer.
Dit door een landverschuiving drie weken terug. Vanuit Toraja zijn er 2 wegen naar Palopo, de ene weg kost 2 uur en de andere weg 10 uur.
De eerste weg van 2 uur was de landverschuiving tegen gekomen en onder weg ook nog een aantal huizen en 13 mensen.
Bestemming dus Palopo maar niet van plan om 10 uur te rijden, kaart erbij gepakt en er stond nog een klein weggetje op die net om de kapotte weg heen ging.
Uurtje onderweg en staan langs de kant van de weg met een kapotte hardtop.
Fijn weer zwarte handen.. Regelmaat is goed voor een mens zeggen we dan maar.
Geluk bij een ongeluk want stonden dicht bij een motor garage. Gereedschap geleent, ergens anders onderdelen gehaald en was binnen een uurtje weer klaar.
Inmiddels kregen we ook te horen van de garage dat de weg naar Palopo niet begaanbaar was voor auto's.
Maar weer omgedraaid en naar huis toe.
Op zondag toch nog een motor gevonden en even wezen kijken in een traditioneel dorp waar ze van alles aan elkaar weven.
Erg gaaf om te zien hoe ze alles met de hand in elkaar zetten. Onder andere deze mevrouw die druk bezig was met katoen draaien:
En een filmpje, even klikken:
Vroeg aan onze vriend Paulus of hij aan haar kon vragen hoe lang ze hier al werkte.
Als antwoord: "42"
"Zo 42 jaar? Dat is lang."
"Nee, ze werkt hier sinds 1942.."
En nog plaatje van de omgeving, even op de foto klikken voor grote versie:
Jos
vrijdag 20 november 2009
Scheerschuim, tafelhurken en voetbal
Onze Nyanya weer, komt nog regelmatig langs voor een biertje en tussendoor doet hij zijn haar met mijn gel, spuit hij mijn deo op en probeerd alles uit wat hij kan vinden.
Tafelhurken
Vaak te zien hier zijn de indo's die op de raarste plekken op hun hurken zitten. Op de rand van een brug, op de vloer van de keuken om iets te snijden, langs de kant van de weg, etc.
Even voorbeeldje, zag deze 2 zitten op de school waar ik stage loop. Al hurkend hebben ze gezellig even een klein uurtje gepraat. Mooi plekje ook:
Voetbal
Daar zijn de meesten hier gek op, ze kijken naar voetbal uit Engeland, Nederland, Spanje, Italië etc.
Zo kwamen we een tijd terug een man tegen in Palopo, vertelde dat hij veel vrienden in Nederland had. "Dat is leuk, misschien bekenden?" "Ja misschien wel, van Basten, Cruijf, van Persie, Ruud Gullit, Sneijder."
Scheelt wel weer dat ze goeie smaak hebben bij ons in huis, op de eerste verdieping pronkt het boegbeeld van Nederland op een poster:
maandag 16 november 2009
Logboek of eigenlijk Vespaboek
13.00
Weer terug van stage en op zoek naar een stel motors voor een tripje naar het zuiden.
14.00
2 motors gevonden en spullen inpakken.
15.00
Met 3 motors op pad, ook een bevriende engels leraar.
1 zware vrij nieuwe motor, 1 lichte motor van de leraar en 1 vespa uit 1980.
Vrij veel commentaar voor vertrek op de keuze van mijn motor.
15.30
Eerste stop door een tegensputterende Vespa. Weer aan de gang gekregen en weer op pad.
15.40
Vespa heeft er even geen zin meer in.
15.50
Motor garage gevonden en de monteurs doen hun magie.
15.55
Vespa snort weer tevreden en we gaan weer.
17.00
Langs de kant van de weg. Druk aan het sleutelen met de vespa.
17.10
Vespa loopt als een zonnetje en weer op weg.
17.50
Na een blokkerend achterwiel maar even gekeken wat er aan de hand was met de vespa.
18.00
En weer op pad met ons drieën
18.30
Mooie bochtjes aan het draaien, rechtstukje en vespa wou weer even een pauze.
18.35
Vespa weer aan de gang, verschil tussen de zwarte handvaten en mijn handen is moeilijk te onderscheiden inmiddels.
18.50
Eerste zucht langs de kant van de weg, zit op de vespa met de helm op, in de berm en een niet meer tevreden draaiend motortje.
19.00
Vespa doet het weer en nu de kap eraf gelaten voor meer koeling
19.55
Gaat toppie nu, houd lang vol. Zo komen we er wel.
20.00
Langs de kant van de weg. Vespa valt af en toe uit.
20.15
Garage gevonden en een paar Indonesiërs zijn druk aan het zoeken.
20.25
Benzine was op. Hmm volgens mij had ik dat zelf ook nog wel kunnen bedenken
20.30
Monteur betaald en weer helemaal blij gemaakt met een fooi van 15.000 rupiah. Och die ene euro kan er wel af.
21.00
Langs de weg, zijkap van de vespa er maar weer afgehaald.
22.30
Bestemming in zicht en op zoek naar hotel
23.00
Hotel gevonden en eindelijk weer is warm water.
1.00
Na een flink biertje en eindelijk weer is voetbal, naar bed.
Aantekeningen:
Tripje ietwat uitgelopen. Normaal 5 uur rijden, uitloop van 3 uur. Hmm toch maar wat over hebben voor een echte vespa.
Zondag:
5.00
Engels leraar Paulus wordt wakker gebeld door zijn vrouw. Niet alleen Paulus wordt wakker gebeld.
7.00
Lekker warm hier op zeeniveau en brandt het bed uit.
8.30
Boottrip geregeld om op het meer rond te kijken.
9.00
Op de plaats voor de boottrip maar geen boot
9.30
Boot komt opdagen.
11.00
Terug van de boottrip en weer op de motor naar huis toe.
12.00
Langs de kant van de weg, kap eraf en gaan maar weer.
13.00
Langs de kant van de weg, even wat eten in een dorpje onderweg.
16.00
Langs de kant van de weg, even schuilen door een enorme plensbui
17.30
Terug in Makale, flink na de klote door de reis.
Aantekeningen:
Toch leuk een vespa, volgende week maar is afspraak maken met de eigenaar en vragen of hij deze wil verkopen..
Gemaakte foto's online zetten voor het thuisfront, ook even een LINKJE ERBIJ ZETTEN.
donderdag 12 november 2009
Al lopend
Je zou denken dat na een kleine 3 maand ze hier gewend zijn aan die blonde kop van mij, maar elke keer is het weer raak.
Een filmpje via youtube als voorbeeldje ervan.
Straat waar het gefilmd is loop ik regelmatig langs, mooi rustig stukje en de lucht zit er niet zo vol met smog die vooral in het centrum hangt.
Regelmatig een blonde kop die er langs komt en elke keer gebeurd het weer:
Klikkerdeklik voor een filmpje op de jijbuis
Blijft grappig om te zien, ook leuk om op precies dezelfde manier terug te kijken :)
Nog een filmpje.
Een 5-jarig meisje in de straat waar ik woon en elke dag is het raak:
Mister Jos
En het is aanstekelijk. Het begon met haar, maar het is inmiddels over genomen door de kinderen op de markt een stukje verderop en het breidt zich uit..
Af en toe een stuk hardlopen en hoor dan van alle kanten kinder stemmetjes "Hello mister Jos!!"
En elke keer een hele grote lach op mijn gezicht. Wat dat betreft ben ik precies hetzelfde als de bevolking hier, elke keer weer verrast door de mensen hier..
Jos
p.s.
Filmpje van Mister Jos is een beetje uitgelokt, maar was de enige manier om haar erop te krijgen. Twee weken lang geprobeerd om haar erop te krijgen maar ze had altijd door dat ik eraan kwam. Ze zei dan vlug "Hello mister Jos!" en dook daarna gelijk weg. Toen kreeg ze door dat ik wou filmen en bleef net zolang staan totdat ik mijn camera klaar had, en dook op het laatste moment weg. Lachen, gieren en brullen achter het hokje vandaan :)
zaterdag 7 november 2009
Niks bijzonders
Afgelopen 3 weken was onze begeleider uit NL in Toraja.
Hij werkt voor PUM en dit is een organisatie welke bestaat uit gepensioneerde experts, die bedrijven en scholen helpen in ontwikkelingslanden.
Bedoeling was om op Andika een nieuw project op te zetten met bezoek van meerdere experts uit NL om de school te verbeteren. Ging echter niet zonder slag of stoot want er zijn nogal wat mankementen bij de organisatie van Andika. En er moest het één en ander veranderen.
Was mooi om te zien hoe dit allemaal in z'n werk ging en uiteindelijk hebben ze toch het één en ander veranderd en afspraken gemaakt voor een vervolg. Wel iets vertraging maar in ieder geval positief genoeg om het geheel door te zetten.
Qua eten veranderde er in deze 3 weken ook het één en ander, normaal gesproken was het brood in de ochtend. Rijst met kip en groene derrie voor de lunch en rijst met kip en groene derrie in de avond.
In de 3 weken veel 's avonds uit eten geweest en scheelt een heel stuk qua afwisseling voor het eten.
Krijg je uiteindelijk een rekening van 140.000 rupiah voor een etentje met 6 personen.
Omgerekend 10 euro en wat een heerlijk eten krijg je daarvoor, toppie!
Stuurde laatst een foto'tje door naar mijn ouders en vriendin. Kreeg al opmerkingen erover dat het kip en rijst dieet te zien was. Valt wel mee toch?
Jos
P.s.
Na de zoveelste stroomuitval hebben we onze eigen live tv maar gemaakt :)
zondag 1 november 2009
Ah nee, alweer?!
Gisteren was het weer raak rond een uurtje of 1 in de middag.
Paar dagen eerder hetzelfde, pas 8 uur later begonnen de lampen weer te branden.
En dan merk je pas hoe erg afhankelijk je bent van de laptop, veel werk achter laptop en zit dan gewoon vast qua werk.
De indo's hier maken zich er totaal niet druk om, zeggen een keer "Mati lampu". (letterlijk: overleden lamp) lachen een keer en zoeken een plekje om rustig te zitten.
Gisteren dus om een uurtje of 1, Mati lampu en een lach. Toen m'n jezus nike's maar aangetrokken en het dorp ingelopen voor wat afleiding.
Op de heenweg eerst is even gestopt bij een kraampje waar ze cocosnootijs verkopen.
Als volgt: Hakken de cocosnoot door, en met een stok waar een bierdopje opzit krabben ze de cocos eruit. Glas met ijs, cocos erbij, beetje siroop, citrus, en nog wat melkachtig spul van Frisian flag erbij. (jaja Friese vlag!)
Het coco hakken:
Daarna weer verder het dorp in en zag een klein winkeltje met Batik's. Is even binnen wezen kijken en werd hartelijk ontvangen met een grote lach op iedereens gezicht en even een praatje gemaakt.
Mooi om te zien dat ze daar werken met ouderwetse naaimachines, eigenlijk ook wel zo praktisch als de stroom weer is uitvalt..
Blijft prachtig om te zien en ook al zitten ze als sardientjes in blik, ze blijven vrolijk.
Daarna de markt op dichtbij het centrum van Makale. Eerste stukje van de markt gaf me gelijk al een mooi plaatje.
Verschil? Ja 2 soorten koffie. En alle 6 verkopen ze dus de 2 soorten koffie..
Zo gaat het ook met de vis, groenten, kippetjes, schoenen, kleding, enzovoort. Als iemand iets gevonden heeft wat goed verkoopt, komt de buurman eraan en gaat precies hetzelfde doen.
En dat was het begin van de markt, kwam daarna terecht in een soort overdekt marktcentrum en inmiddels wat gezelschap gevonden van een student engels. Wou graag z'n engels oefenen en wou me wel rond leiden. Prima!
Rijen lang met groenten, zelfde voor vis, zelfde voor kleding en ga zo maar door.
Mensen zitten er elke dag van de week en de meesten hun leven lang. Verkopen op de markt, al zittend op de grond naast hun koopwaar, wachtend op de volgende dag.
Ook nog even wezen kijken in het centrum, ook mooi om te zien is het standbeeld van een traditionele strijder in het centrum van Makale.
Onafhankelijkheid van Indonesië is een erg belangrijk punt hier, veel standbeelden en gedenktekens in bijna ieder dorp.
Ohw ja de onderdrukkers, dat waren met name de Nederlanders hé..
Jos
donderdag 29 oktober 2009
Een foto
Ze krijgen een lading stenen, cement met zand, planken en een partij staaldraad.
Daarbij een paar zaagjes, hamer en wat spijkers en ze bouwen een huis.
Prachtig om te zien hoe ze alles zelf maken maar kost wel een berg tijd.
En het verschil met de nederlandse bouwvakkers, tot nu toe alleen nog het verschil gezien in schoenen. Vaak op slippertjes of blote voeten het bouwterrein op.
Maar voor de rest? Wij zijn begonnen met hun woorden in het nederlands te leren, zij hebben geen idee wat ze zeggen maar het is inmiddels al omgedraaid. Krijg het idee dat we af en toe de meest smerige dingen zeggen door hun en ze liggen vaak helemaal in een deuk van het lachen.
Voor de rest natuurlijk het fluiten en opmerkingen naschreeuwen naar vrouwelijk schoon op straat. Mooi volk en denk dat er geen grenzen zijn voor het type volk.
Ohw ja en de foto, onze Bob de Bouwer is bezig met een raam. Hele mooie plek ook..
Jos
zondag 25 oktober 2009
De stage
Even een overzichtje van de stage en mijn werkzaamheden al hier.
Elke week zijn we van maandag tot en met zaterdag bezig met school. De dagen beginnen met het heerlijke geluid van de wekker om half 7 en na een altijd fijne maaltijd geroosterd witbrood (lijkt op stopverf) met wat rotzooi erop vertrekken we naar SMK Andika.
In de eerste weken vooral bezig geweest met kijken en ervaren naar de manier van werken op de school. Dit om te kijken waar we het beste konden beginnen want het bleek dat er nogal wat te doen was.
Problemen vooral bij de organisatie van de school maar dit is niet een onderdeel van onze stage, wel het verzamelen van informatie over de organisatie voor vrijwilligersorganisatie PUM. Het gebrek aan organisatie was te merken in alle afdelingen, zowel bij de kwaliteit van lesgeven als de praktijklessen in de werkplaats.
Via PUM uit Nederland zijn we hier terechtgekomen en zij bieden advies aan bedrijven of scholen als Andika als daar vraag naar is.
Dit project is vorig jaar gestart en onze eigen begeleider is hier nu tweemaal geweest om het één en andere door te voeren en onze opdracht op te zetten.
Van te voren zijn er een aantal punten op papier gezet en we krijgen de vrijheid om dit op onze eigen manier uit te werken en in te voeren. Natuurlijk wel in overleg met de begeleider.
Diederik is inmiddels bezig met een trainingsprogramma voor de leraren om de kwaliteit van het lesgeven te verhogen. En onvoorstelbaar hoe weinig de leraren weten, de simpelste basisprincipes zijn nauwelijks bekend en veel moet in jip en janneke taal uitgelegd worden. Hele uitdaging af en toe.
Ik ben begonnen met de werkplaats, bij aankomst in september:
Eén grote teringzooi dus.
Samen met studenten en leraren alles eruit gegooid en gekeken wat er nog bruikbaar was of niet. En ging niet zonder slag of stoot, ze zijn af en toe nog erger als staphorsters want ze willen helemaal niks weg gooien. Dus er stond nog het één en ander wat eigenlijk alleen ruimte in beslag nam. Maar gelukkig waren er een paar feestdagen in de planning dus kon ongestoord mijn gang gaan.
Vrije dag voor school dus mooi rustig qua studenten en leraren. Stel oude kleren aangetrokken, flinke moker gepakt en een mooie brandstapel gemaakt. Heerlijk wat een ruimte daarna in de werkplaats.
Daarna begonnen met het tekenen van nieuwe tafels voor testopstellingen en spullen zoals kolomboor en dergelijke. Deze tekeningen op één a4-tje gezet met een korte toelichting en vooral een duidelijk overzicht van het eindproducht en de afmetingen.
Deze opdrachten aan een leraar gegeven met de bedoeling dat deze uit werden gevoerd door de studenten onder toezicht van de leraar.
En het werkt top tot nu toe, staan al diverse nieuwe spullen in de werkplaats die gemaakt zijn van al het restmateriaal wat nog aanwezig was.
Voorbeeldje:
De kasten bevatten nu al het elektrisch gereedschap en speciaal gereedschap voor de autotechniek. In het begin was het gereedschap verdeeld over 4 verschillende plekken, om iets te doen moest je heen en weer lopen om gereedschap te zoeken.
Aan de rechterkant een werkbank met bankschroef en gereedschap bord met al het basisgereedschap. Bedoeling hiervan is dat er gelijk gezien kan worden of er iets mist. Overzicht in een gesloten kast werkt niet.
Tafels, werkbank en gereedschapbord zijn gemaakt door studenten in samenwerking met een leraar. Studenten krijgen meer praktijk, leraren krijgen de kans om er in les te geven en ik zelf kan er mijn stage mee vullen. Iedereen blij.
Er staan al wat meer van zulke dingen, mocht je interesse hebben doe dan even een mailtje.
Ook in september begonnen met het tekenen van de werkplaats. Eerst de bedoeling om het te gebruiken als handleiding voor het inrichten van de werkplaats zelf maar werd uiteindelijk toch wat groter dan alleen de 1e verdieping van de werkplaats:
Gemaakt met SketchUp van Google, 3D modelletje waarin de afmetingen overeenkomen met de werkelijkheid. Alles wat getekend word, zoals werkbank en dergelijke kan dus erin worden gezet en gelijk gekeken worden of het past en ook mee heen en weer schuiven voor een leuke indeling.
Tekeningen van het gehele gebouw opgehangen op school en de bouw werd weer in gang gezet:
Originele ontwerp was niet gericht op autotechniek, ontwerp wat nu getekend is bevat ook een theorie/praktijklokaal op de 2e verdieping ,opslag voor reserveonderdelen, smeerput, apart hok voor generator en wc met handje was hok.
Ten minste dit is de bedoeling, ze waren enthousiast over het ontwerp maar altijd maar afwachten wat ze uiteindelijk doen. Begin is er in ieder geval.
Loop nu wel tegen een financieel probleem aan, bouw ligt inmiddels weer stil door gebrek aan geld. Maar nog wel genoeg mogelijkheden om wat te doen dus hoef me niet te vervelen.
Poeh, genoeg geluld. Zal weer is even wat onzin posten binnenkort.
Jos
woensdag 21 oktober 2009
zaterdag 17 oktober 2009
Nyanya
Tijdens dit ritje kwamen de eerste bijzondere eigenschappen al boven drijven van Nyanya. Als eerste het toeteren:
Toet in elke bocht
Toet bij een tegenligger.
Toet bij het tegenkomen van een koe.
Toet bij het inhalen.
Toet op een recht stuk weg.
Toet op een recht stuk weg met niemand of iets in de buurt.
Toet natuurlijk ook bij bekende.
Toet bij vrouwelijk schoon.
Naast het toeteren heeft hij ook een voorliefde voor hoge snelheid en inhaalmanoevres waarbij je hart een slag overslaat maar zelfs dit went na een tijdje.
Zijn altijd hele rustgevende ritjes als hij achter het stuur zit.
Nog zo'n karaktertrekje. Bintang:
Bintang is het lokale biermerk hier in Toraja en hier bij de kamer liggen er altijd wel wat op voorraad. Nyanya de eerste keer op een bintang getrakteerd en de dagen erna kwam die los.
Al pogingen gedaan om hem engelse of nederlandse woorden te leren maar echt het enige wat er uit komt is: "BINTANG!!"
Zoals op zondagmorgen om 8 uur, zouden op weg gaan naar dorpje in de bergen. Hij wou gelijk alweer bintang, dus eentje los gemaakt en voor hem neer gezet. 5 minuten later leeg (zijn 650cl flessen..) en 2 uur later bij het dorp aangekomen had hij toch ietsie last.
"Sakit sakit!" Terwijl hij naar z'n buik greep en met z'n hoofd schudde.
Tja, Leedvermaak is ook vermaak.
En de mooiste eigenschap is nog dat hij dus ons bier opzuipt en dat er vroeg in de ochtend gerinkel te horen was van bierflessen. Kijk naar buiten en zie Nyanya met onze flessen naar beneden lopen. Stond inmiddels een aardige verzameling van een paar weken.
Er zit dus statiegeld op.
Nyanya, zuipt ons bier op en jat daarna onze flessen :) Geweldige vent:
Jos
maandag 12 oktober 2009
Hardtop en de waterval
Vorige week kregen we ons trouwe bakbeest gelukkig weer terug van de garage (We kregen geen kans om haar zelf weer te repareren..) en afgelopen week zijn we de bergen in getrokken om op zoek te gaan naar een waterval die vaag stond aangegeven op een kaart.
Prachtig om met dit beest erop uit te gaan, veel over bergpaden gereden met centimeters ernaast een flinke afgrond en dan kom je tot je verbazing weer uit in een volledig ingericht dorp met school en winkels.
Comfortabel zo'n hardtop? Zie daarvoor onderstaand filmpje:
Ohw ja en de waterval natuurlijk, na 2 uur onderweg over wegen zoals in het filmpje, hadden we al verwachtingen zo groot als de Niagara watervallen. Bijna gelijk:
woensdag 7 oktober 2009
Verhaaltje, opmerking en video
"twee geliefden en natuurlijk dolverliefd op elkaar, blij spring huppel blij etc.
Probleem was echter dat ze neef en nicht waren, familie keurde de relatie niet goed en ze mochten niet meer met elkaar omgaan.
Enige oplossing was blijkbaar elkaar tegelijkertijd doden, waardoor ze tot op de dag van vandaag in elkaars gezelschap zijn. Met natuurlijk een mooi bloemetje ernaast."
De opmerking.
Afgelopen zondag waren we uitgenodigd om mee te gaan met een excursie van een lokale school. Onze tolk werkt op deze school en hij had een aantal leuke plekken opgezocht om te bezoeken en om het engels van de leerlingen bij te schaven had hij aan hun gevraagd om tekst en uitleg te geven in het engels.
Eerste plek die we bezochten waren de leerlingen nog aardig verlegen maar kwam na een paar plagerijen al aardig verandering in.
Ook was er één meisje bij met een hoofddoek, vrij stil en verlegen. Leek ook ietwat buiten de groep te staan omdat het overwegend christenen waren die mee waren.
Liep op een gegeven moment naast ditzelfde meisje en eerste wat ze zei was: Wat denk je als je die berg daar ziet? Het doet me denken aan een slapende vrouw.
De berg:
Rest van de dag goed vermaakt, leuke plekken gezien en we hadden een leuke groep en na een aarzelend begin toch veel gepraat met de studenten.
Groepsfoto'tje:
Ook leuk, een filmpje over het verplaatsen van bakstenen naar de 2e verdieping van de werkplaats:
Jos